- Chi phí Thế vận hội Athens khoảng 8,5–9 tỷ euro, gấp khoảng hai lần dự tính ban đầu (số liệu tổng kết năm 2014)
- Mười năm sau, nhiều sân thi đấu bị khoá cửa hoặc rất ít dùng: chèo thuyền, ca nô, bóng chuyền bãi biển, các sân ở sân bay cũ Hellinikon
- Sân bay mới, metro, tàu điện, đường vành đai xây cho Thế vận hội vẫn được dùng hằng ngày
- Thiếu kế hoạch vận hành và đơn vị nhận công trình sau giải là lỗi chính, không phải bản thân việc xây
Athens 2004 là ví dụ được nhắc nhiều nhất khi nói tới công trình Olympic bỏ hoang. Mười năm sau Thế vận hội, nhiều sân thi đấu bị khoá cửa, cỏ mọc kín. Nhưng chỉ nhìn ảnh sân bỏ hoang thì sẽ bỏ sót nửa câu chuyện. Sân bay, metro, đường vành đai xây cùng đợt vẫn chạy tốt tới nay. Bài này tách hai phần đó ra, rồi tìm xem chỗ sai nằm ở đâu.
Tiền: gấp đôi dự tính
Con số chính phủ Hy Lạp đưa ra là khoảng 8,5 tỷ euro, gấp khoảng hai lần ngân sách ban đầu. Nhiều tài liệu làm tròn thành 9 tỷ euro.
Báo chí năm 2014 ghi nhận có sân dự toán 2–3 triệu euro, khi xây xong lên 13–14 triệu euro. Lý do thường được nhắc là chậm tiến độ, phải làm gấp vào những năm cuối.
Cần nói công bằng: ban tổ chức Athens 2004 khi giải thể năm 2005 còn dư khoảng 130,6 triệu euro. Phần lỗ nằm ở tiền nhà nước bỏ ra xây công trình, không nằm ở khâu tổ chức.
Hai số phận: công trình thể thao và hạ tầng
| Công trình | Tình trạng | Thời điểm |
|---|---|---|
| Sân bay quốc tế mới | Đang hoạt động | 8/2014 |
| Metro mở rộng, tàu điện nối ra biển | Đang hoạt động | 8/2014 |
| Đường vành đai Athens | Đang hoạt động | 8/2014 |
| Trung tâm phát thanh truyền hình Olympic | Thành trung tâm mua sắm đông khách | 8/2014 |
| Nhà thi đấu cầu lông | Thành nhà hát, sân khấu ca nhạc | 8/2014 |
| Sân ca nô vượt thác | Cạn nước, ghế khán giả bị tháo | 8/2014 |
| Trung tâm chèo thuyền ở Marathon | Bỏ không, chỉ vài buổi tập | 8/2014 |
| Sân bóng chuyền bãi biển | Rất ít dùng, từng bị lấy trộm đồ | 8/2014 |
| Khách sạn xây cho khán giả | Đóng cửa trong vòng một năm sau giải | 8/2014 |
Nhìn bảng, quy luật khá rõ. Thứ người dân cần mỗi ngày (đi lại, mua sắm, xem ca nhạc) thì sống. Thứ chỉ phục vụ một môn ít người chơi thì chết.
Hellinikon: sáu sân trên sân bay cũ, chờ hơn mười năm
Sân bay cũ của Athens nằm sát biển, đóng cửa năm 2001 khi sân bay mới hoạt động. Năm 2004, khu đất này chứa sáu sân thi đấu. Đó là bóng chày, bóng mềm, khúc côn cầu trên cỏ, ca nô vượt thác, đấu kiếm và một nhà thi đấu.
Sau Thế vận hội, chính quyền mất nhiều năm chưa quyết được dùng khu đất thế nào. Trong lúc đó, các sân xuống cấp.
Năm 2014, một nhóm nhà đầu tư do công ty Lamda Development (Hy Lạp) dẫn đầu mua khu đất. Dự án mới tên The Ellinikon rộng khoảng 600 ha, dự kiến khoảng 8.000 nhà, ba khách sạn, bến du thuyền, công viên lớn. Thi công thật sự chỉ bắt đầu từ đầu những năm 2020. Tức là gần 20 năm sau Thế vận hội, khu đất mới có hướng dùng mới.

Làng vận động viên: thành nhà ở xã hội
Làng vận động viên Athens nằm ở Acharnes, phía Tây Bắc thủ đô. Làng do tổ chức nhà ở cho người lao động của nhà nước xây. Sau giải, căn hộ được chia cho người lao động bằng hình thức bốc thăm, theo tiêu chí xã hội đặt trước.
Làng vì thế có người ở, có trường, trạm y tế, trạm cứu hoả, nhà thờ. Đây là phần ít được nhắc khi nói về Athens: làng vận động viên không bị bỏ hoang như các sân thi đấu. So sánh với các làng khác, anh chị xem bài làng vận động viên thành khu nhà ở.
Có phải Olympic làm Hy Lạp vỡ nợ?
Đây là câu hay bị nói quá. Khủng hoảng nợ Hy Lạp bắt đầu từ năm 2010, sáu năm sau Thế vận hội. Có nhiều tranh luận trên báo chí, nhưng không có bằng chứng rõ cho thấy Olympic là nguyên nhân.
Báo cáo của Bộ Tài chính Hy Lạp năm 2013 còn ghi nhận khoảng 3,5 tỷ euro tiền thuế tăng thêm trong giai đoạn 2000–2004. Báo cáo kết luận Thế vận hội có lợi ích kinh tế ròng. Tôi ghi cả hai mặt để anh chị tự cân.
Điều ít ai cãi là phần lãng phí: tiền xây những sân không ai dùng, cộng tiền bảo vệ, bảo trì chúng nhiều năm.
Chỗ sai nằm ở đâu?
- Xây sân cố định cho môn ít người chơi. Bóng chày, bóng mềm, ca nô vượt thác không phổ biến ở Hy Lạp. Những nơi khác chọn làm sân tạm rồi tháo.
- Không có người nhận sau giải. Nhiều sân không có đơn vị vận hành, không có kế hoạch kinh doanh.
- Quyết định dùng đất quá chậm. Hellinikon mất khoảng mười năm mới bán, gần 20 năm mới thi công lại.
Điều Hà Nội có thể soi vào
Hà Nội không đăng cai Thế vận hội. Đây chỉ là bài học về vận hành công trình, không phải dự báo.
- Đơn vị vận hành nên có trước ngày mở cửa. Sân VinFast – Trống Đồng đã công bố đơn vị vận hành Legends Global ngày 28/10/2026, trước ngày khai trương dự kiến 31/7/2027. Xem bài Legends Global vận hành sân VinFast.
- Nhà thi đấu cần lịch dùng hằng ngày. Phân khu B còn có nhà thi đấu đa năng và trung tâm thể thao dưới nước. Kế hoạch dùng ngày thường chưa công bố. Xem bài các công trình thể thao khác ở phân khu B.
- Hạ tầng đi lại là phần sống lâu nhất. Ở Athens, thứ còn lại tốt nhất là sân bay, metro, đường. Xem bài tiến độ hạ tầng Vinhomes Olympic.
Bài này kể thất bại của Athens để rút bài học vận hành. Nó không phải lời cảnh báo hay lời hứa về công trình nào ở Hà Nội. Lịch sự kiện của sân VinFast – Trống Đồng đến 21/11/2026 chưa công bố.
Một kỳ Thế vận hội khác có kết cục lẫn lộn, xem bài Rio 2016.
Video liên quan

Video từ kênh YouTube Kỹ Sư Bán Nhà. Xem tất cả video Vinhomes Olympic →
Hỏi đáp
Vì sao công trình Olympic Athens 2004 bị bỏ hoang?
Nhiều sân được xây cho môn ít người chơi ở Hy Lạp, không có đơn vị nhận vận hành sau giải, và việc quyết định dùng đất kéo dài nhiều năm. Kinh tế khủng hoảng từ 2010 làm mọi thứ chậm thêm.
Thế vận hội Athens 2004 tốn bao nhiêu tiền?
Con số chính phủ đưa ra là khoảng 8,5 tỷ euro, gấp đôi ngân sách ban đầu. Nhiều tài liệu làm tròn thành khoảng 9 tỷ euro.
Olympic 2004 có gây ra khủng hoảng nợ Hy Lạp không?
Có tranh luận trên báo chí, nhưng không có bằng chứng rõ cho thấy Thế vận hội là nguyên nhân. Bộ Tài chính Hy Lạp (2013) còn ghi nhận khoảng 3,5 tỷ euro thuế tăng thêm giai đoạn 2000–2004.
Athens có bài học gì cho Vinhomes Olympic?
Ở mức vận hành: công trình cần có người nhận và kế hoạch dùng trước khi xây xong. Bài này không dự báo gì về các công trình ở Hà Nội.



