- Barcelona dùng Thế vận hội 1992 làm cớ để sửa cả thành phố: 61% vốn đầu tư vào hạ tầng, chỉ 9,1% vào công trình thể thao (CIDOB, 2016)
- Đường vành đai làm giảm 15% xe ở trung tâm ngay sau Thế vận hội (IOC)
- Khách lưu trú tăng từ 1,7 triệu (1990) lên gần 10 triệu (2019) (Đại học UOC, 2022)
- Mặt trái: đầu cơ đất, nhà ở xã hội không đạt kỳ vọng, sân Montjuïc ít được dùng
Barcelona 1992 là Thế vận hội hay được gọi là "mẫu" về thay đổi thành phố. Trước đó, Barcelona là một thành phố công nghiệp xám, quay lưng ra biển. Thành phố dùng Thế vận hội làm cớ để sửa đường, mở bãi biển, làm khu ở mới. Bài này đi qua các con số có nguồn, cả mặt được lẫn mặt trái.
Tiền đi đâu: phần lớn không vào sân bãi
Barcelona được chọn đăng cai năm 1986. Cùng năm đó, Tây Ban Nha vào Liên minh châu Âu. Thành phố có sáu năm để chuẩn bị.
Nhà nghiên cứu Josep M. Coll của viện CIDOB (Barcelona) tổng kết năm 2016 như sau:
| Mục | Con số |
|---|---|
| Vốn đầu tư liên quan Thế vận hội | khoảng 8 tỷ USD |
| Phần vào công trình hạ tầng (đường, cống, cảng…) | 61% |
| Phần vào công trình thể thao | 9,1% |
| Phần do tư nhân bỏ ra | 36,8%, trong đó khoảng một phần ba là vốn nước ngoài |
| Doanh thu ban tổ chức | khoảng 1,678 tỷ USD |
| Số dự án đô thị | 12, rải khắp thành phố |
Nguồn: Josep M. Coll, CIDOB, 2016. Con số đáng chú ý nhất là 9,1%. Barcelona không coi Thế vận hội là chuyện xây sân. Họ coi nó là dịp sửa cả thành phố.
Bốn thay đổi lớn
1. Đường vành đai
Hai tuyến đường vành đai là dự án giao thông quan trọng nhất được đẩy nhanh nhờ Thế vận hội. Theo Uỷ ban Olympic quốc tế (IOC), lượng xe ở trung tâm giảm 15% ngay sau Thế vận hội.
2. Mở ra biển
Dải bờ biển cũ là nhà máy, kho bãi. Dự án Thế vận hội dọn lại, làm sạch nước và tạo các bãi tắm công cộng. Đây là thay đổi người dân thấy rõ nhất mỗi ngày.
3. Làng vận động viên thành khu ở
Làng vận động viên được xây trên khu Poblenou, nơi trước đó là xưởng máy bỏ hoang. Sau Thế vận hội, nơi này thành khu dân cư. Về sau thành phố còn tiếp tục cải tạo Poblenou bằng kế hoạch 22@ (CIDOB, 2016).
4. Du lịch đổi chiều
Năm 1990, Barcelona có 1,7 triệu khách lưu trú. Chỉ 22% đến để nghỉ dưỡng, còn lại phần lớn đi công việc. Năm 2019, con số gần 10 triệu, và khách nghỉ dưỡng chiếm đa số (Đại học Mở Catalonia, UOC, 2022). Sân bay Barcelona từ 2,9 triệu khách năm 1991 lên 21 triệu năm 2002 (CIDOB, 2016).

Để lại số, có bảng giá và chính sách chính thức là tôi gửi ngay.
Việc làm
Tỷ lệ thất nghiệp của Barcelona giảm từ 18,4% năm 1986 xuống 9,4% năm 1992. Cùng giai đoạn, cả nước Tây Ban Nha chỉ giảm từ 20,9% xuống 15,5% (CIDOB, 2016). Uỷ ban Olympic quốc tế ghi mức 9,6% cho năm 1992; hai nguồn lệch nhau nhẹ.
Phần lớn việc làm thời đó đến từ công trường. Sau đó là du lịch và dịch vụ.
Mặt trái ít được nhắc
Bài của CIDOB không chỉ khen. Tác giả nêu ba điểm trừ:
- Đầu cơ đất: cú hích xây dựng mở đường cho đầu cơ đô thị.
- Nhà ở xã hội: kỳ vọng xây nhà cho người thu nhập thấp không đạt.
- Công trình ít dùng: sân vận động Olympic Montjuïc và nhà đua xe đạp Horta bị sử dụng dưới mức.
Chuyện giá đất bị đẩy lên theo tin hạ tầng không chỉ có ở Barcelona. Quanh Vinhomes Olympic, báo chí cũng đã ghi nhận. Xem bài sốt đất quanh sân VinFast.
Barcelona và Vinhomes Olympic: giống và khác
| Barcelona 1992 | Vinhomes Olympic | |
|---|---|---|
| Cột mốc thể thao | Một kỳ Thế vận hội | Sân VinFast – Trống Đồng, khai trương dự kiến 31/7/2027; chưa có giải đấu lớn nào công bố đăng cai |
| Ai bỏ tiền | Nhà nước là chính, tư nhân 36,8% | Liên danh 4 doanh nghiệp do Vinhomes đại diện |
| Quy mô vốn | khoảng 8 tỷ USD | 925.651 tỷ đồng, dự kiến tăng lên 1.225.011 tỷ (Dân trí, 9/11/2026) |
| Kiểu dự án | Sửa một thành phố đã có | Xây khu đô thị mới khoảng 9.171 ha trên đất phần lớn là ruộng |
Khác biệt lớn nhất: Barcelona sửa một thành phố đông dân sẵn có. Vinhomes Olympic xây một khu mới, nên phải tự tạo cả người ở lẫn việc làm. Chủ đầu tư và nguồn vốn, xem bài chủ đầu tư Vinhomes Olympic.
Barcelona thành công trong hoàn cảnh riêng: vào Liên minh châu Âu, sẵn bờ biển Địa Trung Hải, sẵn một thành phố lớn. Không nên lấy con số du lịch hay việc làm ở đó để đoán cho một dự án khác.
London 2012 từng học theo mô hình Barcelona, xem bài công viên Olympic London sau 2012. So sánh nhiều thành phố cùng lúc, xem bài bài học từ các thành phố Olympic.
Video liên quan

Video từ kênh YouTube Kỹ Sư Bán Nhà. Xem tất cả video Vinhomes Olympic →
Hỏi đáp
Barcelona 1992 thay đổi thành phố thế nào?
Thành phố mở ra biển, có đường vành đai, khu làng vận động viên thành khu ở, du lịch tăng mạnh. Phần lớn tiền đổ vào hạ tầng chứ không vào sân bãi.
Barcelona chi bao nhiêu cho Thế vận hội 1992?
Theo nhà nghiên cứu Josep M. Coll (CIDOB, 2016), vốn đầu tư thu hút được khoảng 8 tỷ USD. 61% vào công trình hạ tầng, 9,1% vào công trình thể thao, 36,8% từ tư nhân.
Thế vận hội có làm Barcelona bớt thất nghiệp không?
Tỷ lệ thất nghiệp của Barcelona giảm từ 18,4% năm 1986 xuống 9,4% năm 1992. Cùng thời gian, cả nước Tây Ban Nha giảm từ 20,9% xuống 15,5% (CIDOB, 2016).
Barcelona 1992 có mặt trái nào?
CIDOB ghi nhận đầu cơ đô thị bùng lên, kỳ vọng xây nhà ở xã hội không thành, và một số công trình như sân Montjuïc, nhà đua xe đạp Horta ít được sử dụng.


